| تبليغات | X |
معرفي شهر يزد
یزد از شهرهای کهن ایران زمین است و در دوران هخامنشی و شاید پیش از آن وجود داشته و ((ایساتیس)) نامیده می شده است ، هَرفته (فرافر) و سریزد کنونی ، بازماندۀ آن هستند ، که در30 کیلومتری خاور شهر یزد قرار دارند.
در دوران ساسانیان ، استخر بزرگترین کورۀ فارس بود و ناحیه یزد ، بزرگترین ناحیه استخر به شمار می رفت و شهرهای مهم آن ، عبارت اند از : کفثَه میبد ، نایین و فهرج بود . در آغاز یزد ، نام ناحیه ای از استخر بود وشهر کنونی یزد ((کفثَه)) نام داشت ، امّا پس از آن که شهر ، یزد نامیده شد ، ناحیه بالا را ((کفثَه)) خواندند.
نامگذاری یزد وابسته به واژۀ ((یزش)) به معنای ستایش ونیایش درزبان پارسی میانه است وهمچنین گرفته شده از واژۀ یزدان یا یزتان نیز می باشد ، که معنی واژگانی آن پاک ، مقدس ، فرخنده ودرخور آفرین است وبه معنی ذات خدا هم آمده است . یزد ، یعنی آفرینندۀ خوبی ها ، پاکی ها و شهر خداست.
کفثَه ، به معنی زندان یا شهر کوچک می باشد و منسوب به زندان ذوالقرنین سکندر است . گفته اند هنگامی که شماری از بزرگان ایران درری علیه اسکندر مقدونی برخاستند ، وی آنان را دستگیرکرد و همراه خود به فارس برد ، چون به یزد رسید ، زندانیان را درچاهی زندان کرد وآن محل را کفثَه نامید ، که به یونانی زندان است . پس از این که اسکندر یزد را ترک گفت ، نگاهبانان به کمک زندانیان به آباداني و عمران یزد همّت گماشتند.
پس از برآمدن اسلام و گرایش مردم یزد به دین اسلام ، عنوان (( دارالعباد )) یا (( دارالعباده )) به این شهر داده شد ، زیرا علاءالدوله کالنجار، از ملکشاه سلجوقی تقاضای حکومت یزد را کرده بود ، تا درآنجا به عبادت بپردازد . احمد کاتب ، تاریخ نگار یزدی سدۀ 9ه.ق ، درکتاب تاریخ جدید یزد ، می نویسدپیشینه تاریخی شهر یزد "
شهر یزد با وسعت حدود 5/99 کیلو متر مربع درمرکز استان یزد در مسیر راه اصفهان وکرمان قرار دارد ودارای مختصات جغرافیایی 31 درجه و54 دقیقه عرض شمالی و 54 درجه و23 دقیقه طول شرقی قرار دارد .
در افسانه های تاریخی بنای اولیه شهر یزد را به ضحاک نسبت داده اند . معین الدین نطنزی ( مورخ قرن 9 هجری ) می گوید:
« خطه ی یزد را ضحاک ساخت وآنرا زندان ضحاک خوانند » اگر اینها افسانه ای بیش نباشد اما دست افزارهای سنگی یافته شده در دره های شیرکوه ، نگاره های کوه ارنان وقطعات سفال نقشدارفیافته شده درنارین قلعه میبد ، همه حکایت از قدمت ودیرینگی این شهرمی باشد. همچنین قدمت آتش معروف بنای زرتشتیان « آتشکده یزد » که به دوهزار و پانصد سال می رسد ، صحت مطالب فوق را تاکید می نماید .
با برپایی شهر یزد مدنیت آن در چهار کانون عمده « مهریز و فهرج ، یزد ، رستاق ، میبد » پاگرفته است که در دوران باستان جزء ممالک مادها بوده است . پژوهشگران این منطقه را که در مسیر شاهراه های باستانی « ری- کرمان » و « پارس - خراسان » قرار داشت را جزء سرزمین های دوردست مادها شمرده اند . با توسعه شهر حصارهایی در اطراف شهر کشیده شد که ابو جعفر کاکویه درایجاد این حصار ها و آبادانی آن همت گماشت . بعضی از قسمت های این دیوار هنوز به عنوان مدرک درشمال شهر وجود دارد . در این دوره توسعه اصلی شهر عمدتاً به طرف جنوب شرق بود و مرکز شهر به طرف مکان جدیدی در اطراف مسجدجامع منتقل شده ورشد ساختمان سازی نشان می دهد که شاید اولین رشد اصلی شهر درطول این دوران بوده است . در دوران مغول شهر یزد دستخوش تغییرات چندانی نشد اما در دوران آل مظفر ورشد ساخت وساز و شهرسازی به طرف جنوب و جنوب غربی کشیده شد وهفت دروازه بردیوارهای جدید شهر اضافه گردید . دردوران تیموری نیز مجموعه امیرچخماق در اطراف میدان بزرگی درمحدوده شرقی ساخته شد و مرکز شهر کم کم از محل مسجد ونواحی اطراف آن به این مجموعه انتقال یافت . اما در دوران صفویه شهر یزد در مقایسه با شهر های اصفهان ، شیراز ، کرمان ، تبریز و ... توسعه چندانی نداشت تا اینکه در دوران های بعد همچنان شهر به سمت جنوبی گسترش می یافت . با وجود خیابان کشی هایی که در زمان پهلوی برروی بافت قدیمی شهر کشیده شد اهمیت ومرکزیت آن با استقرار کاربری های جدید درحاشیه این خیابان کشی ها باقی ماند و شهر نشینی با وجود تنش های درونی ناشی از همنشینی با این تغییرات به حیات خود ادامه داده و می دهد .
گفتنی است قدیمی ترین سفرنامه هایی که در مورد یزد مطالبی عنوان کرده است یکی سفر نامه مارکوپولو می باشد که می گوید : « یزد درایران اصلی قرار دارد وشهری است خوب و اصیل وتجارب بسیار خوبی دارد « ودیگر پورده نونه » است که بیان می دارد : « یزد ، سومین شهر خوب ایران است که شاه ایران درتمام کشورش دارد »
آتشکده زرتشتيان
يکی از اماکن مربوط به زرتشتيان آتشکده آنها است. اين بنا در خيابان آيت الله کاشانی واقع گرديده و شامل ساختمان مشجری است که در قرن اخير ساخته شده است. در اين محل آتش مقدس که برای زرتشتيان مقدس می باشد و دارای قدمتی چند ساله بوده و بايد هميشه روشن نگهداشته شود نگهداری و از آن مراقبت می شود. شايان ذکر است که قدمت آتش آتشکده به هزار وپانصد سال می رسد. ساختمان اصلی در و سط حياط و بر بلندی قرار دارد و آنرا درختانی هميشه سبز احاطه کرده اند. حوضی مدور و بزرگ در محور ورودی بنا به آن زيبايی خاصی بخشيده است. آتش در محفظه ای بلندتر از سطح زمين در اتاقی نسبتا وسيع و دور از تابش خورشيد قرار گرفته و اتاقهايی برای مراسم نيايش پيرامون آن طراحی شده است.
باغ دولت آباد
باغ دولت آباد يکی از باغهای معروف ايرانی است که در زمان محمد تقی خان (دوره زنديه) طراحی و ساخته شده است. اين باغ از قناتی به همين نام مشروب می شود و جريان آب در باغ استخوان بندی طراحی آنرا تشکيل می دهد.
عناصر متشکله مجموعه چنين است:
عمارت سر در جنوبی، شترخان و اصطبل ها، عمارت حرمسرا و عمارت هشتی و بادگير، آشپزخانه، عمارت بهشت آيين، عمارت تالار آيينه سر در اصلی وآب انبار دو دهانه، جالبترين بنای مجموعه را عمارت هشتی و بادگير تشکيل می دهد که تلفيق جريان آب و هوا به زيباترين شکل صورت گرفته است. بادگير باغ دولت آباد با 33 متر بلندی از سطح زمين شاهکار مهندسی و نشانه نبوغ معماران يزدی است.
دخمه زرتشتيان
دخمه در فرهنگ فارسی به معنای گورخانه گيرا می باشد. دخمه در انتهای جنوبی شهر يزد در حوالی منطقه صفائيه در بالای تپه ای نسبتا مرتفع وجود دارد که يکی از قديمی ترين بنام هانچکی هاتريا (زرتشتی هندی الاصل) و ديگری که جديدتر است بنام گلستان معروف است دروسط اين دو دخمه چاله ای سنگی وجود دارد که زرتشتيان مردگان خود را در آن می انداختند . اين اثر مربوط به دوره قاجار می باشد. دخمه گلستان دارای قطر 25 متر و ارتفاع ديوار از سطح تپه 6 متر است و دخمه ها نجکی دارای قطر 15 متر می باشند.
حمام خان
حمام خان به گرمخانه نور نيز شهرت دارد. سابقه احداث حمام به سال 1212 هجری قمری برميگردد و در تاريخ 1242 هجری قمری مورد تجديد بنا و تزئينات قرار گرفت. تزئينات حمام خان بسيار ساده بوده است بطوريکه مهمترين تزئين آن نقاشيهای بخش شاه نشين می باشد. مساحت حمام1170 مترمربع و زير بنای آن 900 متر مربع می باشد.
خانه لاريها
.ين خانه در سال 1286 قمری ساخته شده مالک آن حاج محمد ابراهيم لاری بوده است. سابقا بعنوان خانقاه نعمت اللهی از آن استفاده می شد. مساحت آن حدود 1700متر وزير بنائی معادل 1200متر مربع را داراست. درها، پنجره ها ، ارسی ها و اتاقهای آئينه کاری و نقاشی شده آن يکی از نمونه های زيبا و عالی خانه های اعيانی قرن اسيزدهم است
خانه ملک التجارخانه ملک التجار اين خانه نمونه در حدود يکصد و بيست سال قبل در يکی از بازارهای مهم شهر ساخته شده و متعلق به ملک التجار است. مدخل خانه به اسلوب روزگار خود دارای کوچه ای دراز و باريک و با ديوارهای بسيار بلند است. تزئينات داخلی اتاقهای آن دست کمی از خانه های قديمی ديگر ندارد. نقاشی اتاقهای اين خانه کار يک نقاش شيرازی است که از حيث اسلوب کاملا با نقاشيهای عمارت نارنجستان شيراز همسان است. اين خانه در حال حاضر تبديل به مهمانسرای سنتی شده است.
آب انبار شش باد گيری
برای شهرهای کويری همچون يزد ارزش آب بيش از هر جای ديگر احساس می شود. در اين شهر بيش از 75 آب انبار وجود دارد. اين آب انبار دارای شش بادگير می باشد و 180سال پيش در دوره قاجاره ساخته شده است. از ويژگيهای مهم اين اثر تاريخی دو دهانه بودن اين آب انبار است که دارای تزئينات مقرنس کاری می باشد و دارای 55 پله ورودی در قسمت جنوبی است که بين پله 25 و 26 از بالا يک هشتی با سنگ فرش آجری قرار دارد.
مدرسه ضيائيه
اين ساختمان مشهور به زندان اسکندر می باشد و متعلق به قرن 631 هجری قمری است وبانی آن شرف الدين علی رضی است اين مدرسه در محله نهادان و درمجاورت بقعه دوازده امام قرار دارد.
»» صنايع دستی به بخشی از هنر و صنعت گفته میشود که با بهرهبرداری از مواد اوليه بومی و انجام کار اساسی به کمک دست و ابزارهای سنتی دستی انجام میپذيرد. منحصر به ساخت محصولاتی میشود که بيانگر ذوق هنری و خلاقيت فکری سازندگان آن میباشد. مهمترين صنايع دستی در استان يزد عبارتند از قالی، قاليچه، گليم، مخمل، زری، چادر شب، دستمال، مرس ريزه جيم، قناويز، اجرامی، شمد، ترمه، پرده، زيلو، روفروشی، کرباس، بقچه، لنگ، کيسه حمام، خورجين، پتو، سفال، سراميک، حصير، کاشی و گيوه. در ميان صنايع دستی قالیبافی، ترمهبافی، زيلوبافی، ساخت سفال سراميک و کاشی از اهميت ويژهای برخوردار است. شيرينیپزی در يزد سابقه طولانی دارد. در يزد شيرينيهای سنتی مانند باقلوا، قطاب، لوز نارگيل، پشمک، نان برنجی، حاجی بادام تهيه میشود.
